We veranderen van een verzorgingsstaat in een wegkijkstaat

In de Pauluskerk kom ik hen dagelijks tegen. Mensen die het niet meer redden, de drop-outs. Zoals Janek: 28, psychisch ziek en op straat levend. En mevrouw Huijgens (72), die geen contact meer heeft met haar familie en nu een sociaal netwerk ontbeert. Of Dunya: een vijftiger uit Kenya die al jaren in een procedure zit voor een verblijfsvergunning en onderwijl nergens terechtkan. Anderen zijn hun baan kwijt, hun huis uitgezet, verslaafd of hebben iets op hun kerfstok. Sommigen slapen in onze kerk – regelmatig zelfs complete gezinnen. Omdat er écht geen enkele andere plek voor hen is. En het allerergste is: deze groep groeit. Ze zitten in een moeras waarin ze steeds dieper en steviger vastgezogen worden.

Onder water zit een enorme berg aan frustratie

Het toenemend aantal mensen dat binnenloopt bij instanties als de Pauluskerk is het topje van de ijsberg. Onder water zit een enorme berg aan frustratie, collectief ongenoegen en dreigende maatschappelijke problemen. In het buitenland gaat deze onderklasse al regelmatig de straat op, maar in Nederland zijn ze slechts in de statistieken zichtbaar. Er horen termen bij als: minima, op of onder de armoedegrens, bijstandsgerechtigden, voedsel- en kledingpakketten, illegalen, betalingsachterstanden, gehandicapten en werkende armen. Steeds vaker gaat het ook om Jan Modaal, AOW’ers, ZZP’ers en laagopgeleide flexwerkers. Mensen die steeds vaker toegang missen tot educatie, pensioen en hypotheek. Ze krijgen of verdienen te veel om dood te gaan en te weinig om er echt van te kunnen leven. Met meerdere baantjes proberen ze hun hoofd boven water te houden. ‘Uitgaan van eigen kracht’ is voor hen een eufemisme voor: zoek het zelf maar uit.

Geld is onze nieuwe God

Minister Dijsselbloem stelde onlangs dat de economische crisis voorbij is. Maar de problemen zijn daarmee allerminst opgelost. De echte oorzaken van de crisis zitten veel dieper. Het CBS en de Universiteit van Nijmegen concludeerden in 2012 na uitvoerig onderzoek dat de hedonistische oriëntatie in de afgelopen dertig jaar zo belangrijk is geworden dat individuele zelfverwerkelijking inmiddels de centrale culturele waarde is. Deze homo economicus is allereerst uit op persoonlijk gewin. Geld is onze nieuwe god, individualisme is zijn zoon en hebzucht maakt de geesten rijp voor een zelfzuchtig geloof. Deze drie-eenheid beïnvloedt ongemerkt ook de sociale verhoudingen en creëert een scheiding tussen de haves en de have-nots. De haves passen de regels van de vrije markt strikt toe en weigeren de samenleving zo in te richten dat iedereen kan deelnemen. De have-nots zijn hiervan de dupe en balanceren voortdurend langs op de rand van de afgrond. Tegen degenen die erin tuimelen zeggen we: eigen schuld, dikke bult; leer je eigen broek maar op te houden. Zo ontstaat een onderklasse die we voortdurend het gevoel geven dat zij er niet toe doet omdat het schort aan ‘de verdiencapaciteit’ en zij onvoldoende ‘toegevoegde waarde’ levert. Dat is geen participatiesamenleving, maar survival of the fittest.

Het allerergste is echter dat de neiging bestaat om deze have-nots compleet te negeren. We draaien dan letterlijk ons hoofd om als we de straatkrantverkoper zien staan bij de ingang van de supermarkt. Of we ontkennen eenvoudigweg dat armoede in Nederland bestaat, zoals premier Rutte in de Tweede Kamer stellig beweerde. Een aanbod van de Voedselbank om daarover in gesprek te gaan wees hij vervolgens namens het voltallige kabinet af. Zo verandert Nederland van verzorgingsstaat in een wegkijkstaat.

Er ontstaat een maatschappelijke onderklasse. Bijna 400.000 kinderen die in Nederland in armoede opgroeien? We staan erbij, kijken ernaar en zeggen: eigen verantwoordelijkheid, eigen kracht en participatiesamenleving.

Lees verder via We veranderen van een verzorgingsstaat in een wegkijkstaat.

Photo by Sebastiaan ter Burg

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Dit vind je misschien ook leuk...

Geef jouw mening

Close